Wat is instemmingsrecht van de OR volgens artikel 27 WOR?
Het instemmingsrecht van de OR volgens artikel 27 WOR betekent dat een bestuurder bepaalde voorgenomen besluiten over regelingen voor personeel alleen mag invoeren als de ondernemingsraad daarmee instemt. Zonder ondernemingsraad instemming is zo’n besluit in principe niet rechtsgeldig door te zetten.
Dit instemmingsrecht OR gaat vooral over onderwerpen die direct ingrijpen op de dagelijkse arbeidsverhoudingen, zoals werktijden, verzuim, beloning of beoordelingssystemen. Het doel is dat werknemers via de OR echte invloed hebben op belangrijke personele regelingen.
Hieronder vind je een praktische WOR artikel 27 uitleg: wanneer instemming verplicht is, hoe de procedure loopt, het verschil met adviesrecht en wat je kunt doen als de bestuurder toch doorzet.
Wat is het instemmingsrecht van de OR volgens artikel 27 WOR?
Het instemmingsrecht uit artikel 27 WOR is het wettelijke recht van de ondernemingsraad om vooraf akkoord te gaan met bepaalde voorgenomen besluiten over personele regelingen. De bestuurder moet de OR om instemming vragen voordat de regeling wordt vastgesteld, gewijzigd of ingetrokken. Dit is een kernonderdeel van medezeggenschap in de praktijk.
Belangrijk is dat het niet gaat om elk besluit dat HR raakt, maar om besluiten die zien op regelingen voor groepen werknemers. Denk aan beleid, procedures en systemen die structureel gelden, niet aan een individuele casus of een eenmalige maatregel.
In de praktijk draait ondernemingsraad instemming vaak om twee vragen: valt het onderwerp onder artikel 27, en is er echt sprake van een regeling of een wijziging/invoering of beëindigen daarvan. Als het antwoord op beide ja is, dan is instemming het uitgangspunt.
Voor welke besluiten is instemming van de OR verplicht?
Instemmingsplichtige besluiten zijn voorgenomen besluiten van de bestuurder over specifieke personele regelingen die in artikel 27 WOR zijn genoemd. Het gaat om onderwerpen die direct invloed hebben op hoe mensen werken, worden beoordeeld, beloond, beschermd of begeleid. Als het besluit onder artikel 27 valt, is ondernemingsraad instemming verplicht.
Veelvoorkomende categorieën instemmingsplichtige besluiten zijn onder andere:
- Arbeids- en rusttijden: werktijdenregelingen, pauzes, roostersystematiek
- Verzuim en re-integratie: verzuimprotocol, casemanagement, aanpak frequent verzuim
- Arbo en VGWM: regelingen rond veiligheid, gezondheid en welzijn, inclusief beleid en procedures
- Beoordelen en ontwikkelen: beoordelingssystemen, functioneringscyclus, talentprogramma’s als regeling
- Belonen en voorzieningen: beloningssystemen, toeslagenstructuur, onkostenregelingen als structureel beleid
- Privacy en controle: regelingen voor personeelsvolgsystemen, camerabeleid, monitoring en gebruik van data
- Klachten en meldingen: klachtenregelingen, meldprocedures en interne onderzoeken als regeling
Let op: een onderwerp kan ook deels instemmingsplichtig zijn. Bijvoorbeeld bij een nieuw HR-systeem kan de keuze voor de leverancier niet altijd onder artikel 27 vallen, maar de regeling over gebruik, toegang, bewaartermijnen en controle vaak wel. Dan loont het om het besluit te knippen in instemmingsdelen en niet-instemmingsdelen.
Hoe verloopt de instemmingsprocedure stap voor stap?
De instemmingsprocedure bij artikel 27 WOR verloopt in de kern zo: de bestuurder dient een instemmingsverzoek in met een duidelijk voorgenomen besluit en onderbouwing, de OR beoordeelt of het instemmingsplichtig is en weegt belangen, en daarna geeft de OR instemming of weigert die gemotiveerd. Zonder instemming kan de bestuurder niet zomaar invoeren.
- Check instemmingsplicht: valt het onder artikel 27 en gaat het om een regeling of wijziging daarvan
- Vraag om complete informatie: doel, scope, gevolgen, alternatieven, implementatieplan, evaluatiemomenten
- Organiseer OR-behandeling: agenderen, commissie of werkgroep, input ophalen bij achterban of experts
- Overleg met bestuurder: bespreek risico’s, uitvoerbaarheid, waarborgen en uitzonderingen
- Onderhandel over voorwaarden: denk aan pilot, fasering, privacywaarborgen, hardheidsclausule, evaluatie
- Besluitvorming OR: instemmen, instemmen onder voorwaarden of gemotiveerd weigeren
- Vastleggen en communiceren: leg afspraken schriftelijk vast en spreek af hoe en wanneer wordt geëvalueerd
Praktische tip: formuleer bij instemming vaak ook randvoorwaarden. Bijvoorbeeld een evaluatie na drie maanden, een duidelijke klachtenroute, of een afspraak dat de regeling opnieuw ter instemming komt bij substantiële wijzigingen. Zo maak je instemming concreet en toetsbaar.
Wat is het verschil tussen instemmingsrecht (artikel 27) en adviesrecht (artikel 25)?
Het verschil is dat instemmingsrecht OR uit artikel 27 WOR gaat over personele regelingen die pas mogen ingaan na akkoord van de OR, terwijl adviesrecht uit artikel 25 gaat over belangrijke organisatorische en economische besluiten waarbij de OR advies geeft voordat de bestuurder beslist. Instemming is dus zwaarder dan advies.
In de praktijk kun je het zo onderscheiden:
- Artikel 27 instemming: regelingen die het dagelijkse werk en personeelsbeleid structureel sturen, zoals verzuim, werktijden, beoordelingssystemen en privacyregelingen
- Artikel 25 advies: strategische besluiten zoals reorganisatie, fusie, belangrijke investeringen, inkrimping of wijziging van de organisatie
Er is ook overlap in trajecten. Een reorganisatie kan adviesplichtig zijn, terwijl de nieuwe roostersystematiek of een aangepast sociaal beleid instemmingsplichtig kan zijn. Dan is het slim om vooraf met de bestuurder af te spreken welke onderdelen via artikel 25 lopen en welke via artikel 27, zodat de OR niet te laat wordt aangehaakt.
Wat kan de OR doen als de bestuurder zonder instemming toch doorzet?
Als een bestuurder een instemmingsplichtig besluit toch invoert zonder ondernemingsraad instemming, kan de OR zich op het standpunt stellen dat het besluit niet rechtsgeldig is en het besluit nietig verklaren. Daarna kan de OR naar de kantonrechter stappen en vragen om het besluit te laten vernietigen of de uitvoering te stoppen.
Concreet kan de OR meestal deze route volgen:
- Maak direct bezwaar: leg schriftelijk vast dat het om artikel 27 gaat en dat instemming ontbreekt
- Vraag om opschorting: verzoek de bestuurder de invoering te pauzeren tot de procedure correct is doorlopen
- Ga in overleg: soms is herstel mogelijk door alsnog een instemmingsverzoek te doen en afspraken te maken
- Escalatie als nodig: als overleg niet werkt, kan de OR juridische stappen overwegen bij de kantonrechter
Praktische tip: houd het dossier strak. Bewaar het voorgenomen besluit, verslagen, mails, conceptregelingen en de OR-reactie. Een helder dossier helpt bij overleg en is essentieel als het toch juridisch wordt.
Hoe helpt TRAINIAC met instemmingsrecht volgens artikel 27 WOR?
Wij helpen OR’en om WOR artikel 27 scherp toe te passen in de praktijk: van het herkennen van instemmingsplichtige besluiten tot het voeren van het juiste gesprek met bestuurder en HR, en het borgen van afspraken in een werkbare regeling. Dat doen wij met maatwerk en praktische oefening, zodat instemmingsrecht geen theorie blijft maar resultaat oplevert.
- Training op maat over instemmingsrecht OR, inclusief herkenning van artikel 27 onderwerpen en slimme randvoorwaarden
- Praktische voorbereiding van instemmingsdossiers: vragenlijsten, informatie-eisen, besluittekst en evaluatieafspraken
- Begeleiding bij echte instemmingstrajecten, zodat procedure, timing en communicatie kloppen
- Ondersteuning bij overleg en onderhandeling, ook met oefensituaties voor lastige gesprekken
Bekijk onze OR trainingen, lees hoe wij ondersteunen met advies en begeleiding, of neem direct contact op via de contactpagina om jouw instemmingstraject rond artikel 27 WOR goed neer te zetten.