Cyberpesten is aan te pakken

Een collega die niet voor een online vergadering wordt uitgenodigd en ondertussen via de chat belachelijk wordt gemaakt.

Of een appgroep voor een select groepje medewerkers van een afdeling, waarin over collega’s wordt geroddeld. Cyberpesten is vaak onzichtbaar, maar is wel net zo schadelijk als fysiek pesten.

Wat kun je hiertegen doen?

Cyberpesten kan een laagdrempelige vorm van pesten zijn. Het kan eenvoudig via telefoon of computer en zonder fysiek contact met eventuele mededaders of het slachtoffer. Het onttrekt zich aan het zicht, waardoor de pakkans mogelijk klein is. Een vervelende post of rare foto’s verspreiden via social media, WhatsApp of e-mail is zo gebeurd en kan soms zelfs anoniem. Dat maakt de aanpak ervan een stuk lastiger, maar niet onmogelijk.

Risico

Uiteraard hoort pesten, als één van de vormen van ongewenst gedrag die onder psychosociale arbeidsbelasting (PSA) vallen, thuis in de RI&E. Daarnaast zijn werkgevers vanuit de Arbowet verplicht om beleid te hebben voor het tegengaan van ongewenst gedrag. Het hebben van een gedragscode of -protocol is daar onderdeel van. Pesten op de werkvloer kan namelijk enorme impact hebben.

Volgens TNO zijn ongeveer vier miljoen verzuimdagen in Nederland gerelateerd aan pesten, en bedragen de kosten binnen Nederland meer dan een miljard euro aan loondoorbetalingen en overige kosten, zoals verzuimbegeleiding. Daarbij is nog niet eens gekeken naar de kosten van het verlies aan kennis als werknemers om deze reden besluiten de organisatie te verlaten.

Buitensluiten

Onder directe vormen van pesten wordt het verbaal of fysiek aanvallen van collega’s geschaard. Onder indirecte vormen van pesten wordt relationeel en emotioneel pestgedrag verstaan: buitensluiten, roddelen, negeren, voortdurend kritiek leveren. Hoewel de verschillende vormen van digitaal pesten ook kunnen vallen onder direct of indirect pesten, kun je deze beter als aparte categorie omschrijven in het arbobeleid en er in het pestprotocol extra aandacht aan schenken. Ook kun je er dan naar verwijzen in overige relevante communicatie.

In een cyberpestprotocol (of digitaal pestprotocol) staat welke stappen je kunt nemen als iemand gepest wordt.

De belangrijkste stappen zijn:

▪ Het verzamelen van bewijslast (denk aan screenshots).

▪ Het melden van het pestgedrag. Dit kan bij de vertrouwenspersoon, maar ook bij de leidinggevende of HRM.

▪ Het voeren van een gesprek met het slachtoffer.

▪ Nagaan wie betrokken zijn, als dit mogelijk is.

▪ In gesprek gaan met de dader(s) en eventuele overige maatregelen toepassen.

Het hebben van een protocol is belangrijk, maar dit heeft alleen zin als werknemers deze stappen ook kennen. Zorg dus dat werknemers voorlichting krijgen over de inhoud van het protocol. Dit kan in een speciale bijeenkomst of door middel van de bestaande informatiekanalen binnen de organisatie. Op pestenopdewerkvloer.nl staat ondersteunend beeld- en videomateriaal dat je kunt gebruiken.

Exitgesprekken

Er kan een taboe rusten op slachtofferschap. Mensen besluiten om de organisatie te verlaten in plaats van het probleem aan te pakken. Zorg dus ook voor een goede kijk op uitstroom door middel van exitgesprekken, waarbij mensen in een veilige omgeving hun redenen durven uit te spreken. Een protocol en voorlichting zijn slechts het begin van een aanpak. In het plan van aanpak bij de RI&E moeten aanvullende maatregelen staan. Vergeet niet HRM en de OR hierbij te betrekken. Alleen samen kun je een veilige werkcultuur bereiken.

Peter Reinerink ~ Senior trainer en adviseur medezeggenschap, arbo en duurzame inzetbaarheid bij TRAINIAC

TRAINIAC is gespecialiseerd in OR trainingen, advies- en begeleidingstrajecten op maat en verhoogd daarmee de waarde van ondernemingsraden. Benieuwd wat we voor uw OR kunnen betekenen? Neem dan contact met ons op.