Kan de werkgever het instemmingsrecht van de OR omzeilen?

Ja, een werkgever kan proberen het instemmingsrecht van de OR te omzeilen, maar dat lukt juridisch niet zomaar. Als een besluit onder artikel 27 WOR valt, blijft instemming vereist en kan een besluit zonder instemming in veel gevallen worden teruggedraaid of vernietigd.

In de praktijk zit de omzeiling vaak in timing, framing of het opdelen van maatregelen, waardoor het lijkt alsof instemming niet nodig is. Voor OR-leden is het daarom cruciaal om snel te herkennen wanneer er sprake is van WOR-instemming en welke stappen je dan kunt zetten.

Hieronder vind je de meest gestelde vragen over instemmingsrecht OR, omzeilen instemmingsrecht en wat je kunt doen bij een nietig besluit WOR.

Wat is het instemmingsrecht van de OR volgens de WOR?

Het instemmingsrecht van de OR is het wettelijke recht om vooraf toestemming te geven of te weigeren voor bepaalde voorgenomen besluiten van de werkgever over regelingen die direct raken aan personeel en arbeidsomstandigheden. In de WOR staat dit vooral in artikel 27, en zonder instemming mag de werkgever zo’n regeling in principe niet invoeren.

Het gaat bij instemmingsrecht OR niet om elk besluit, maar om specifieke onderwerpen zoals personeelsregelingen en beleid dat de dagelijkse werkpraktijk beïnvloedt. Denk aan werktijden, verzuim en re-integratie, beoordelingssystemen, privacy en controle op de werkvloer, en regelingen rond arbeidsomstandigheden.

Belangrijk is dat het instemmingsrecht ziet op de regeling of het beleid, niet alleen op een losse maatregel. Als de werkgever een structurele werkwijze wil vastleggen, kom je al snel in het domein van artikel 27 WOR.

Op welke manieren probeert een werkgever het instemmingsrecht te omzeilen?

Omzeilen instemmingsrecht gebeurt meestal niet door openlijk te zeggen dat instemming niet nodig is, maar door het besluit zo te presenteren dat het buiten artikel 27 WOR lijkt te vallen. Werkgevers doen dat bijvoorbeeld door een maatregel als tijdelijk of individueel te framen, door het besluit op te knippen, of door het als een puur organisatorische wijziging neer te zetten.

• Framing als pilot of tijdelijke proef terwijl de maatregel feitelijk structureel wordt toegepast
• Opknippen in deelbesluiten zodat elk onderdeel op zichzelf onschuldig lijkt, maar samen een instemmingsplichtige regeling vormen
• Labelen als instructie of werkinstructie in plaats van een regeling, terwijl het wel algemene regels voor personeel bevat
• Individuele afspraken stapelen waardoor er in de praktijk een collectieve regeling ontstaat
• Implementeren via IT of tooling zoals monitoring, roostersystemen of HR-systemen, zonder het als personeelsregeling te benoemen

Voor ondernemingsraadrechten is vooral de inhoud doorslaggevend, niet de naam die erop geplakt wordt. Als het effect is dat er een regeling ontstaat die onder artikel 27 WOR valt, dan blijft WOR-instemming nodig.

Wanneer is een besluit zonder instemming ongeldig of vernietigbaar?

Een besluit dat instemmingsplichtig is onder artikel 27 WOR en toch zonder instemming wordt genomen, is in de kern juridisch aantastbaar. In de praktijk wordt vaak gesproken over een nietig besluit WOR of een vernietigbaar besluit, afhankelijk van de exacte situatie en de route die de OR volgt. De hoofdregel is dat de werkgever het besluit niet zomaar kan doorzetten als instemming vereist was.

Of je uitkomt op nietigheid of vernietigbaarheid hangt af van factoren zoals de aard van het besluit, of het echt onder artikel 27 valt, en of de OR tijdig en op de juiste manier bezwaar maakt. Daarom loont het om snel te handelen zodra je vermoedt dat instemmingsrecht OR wordt gepasseerd.

Let ook op het verschil tussen:

• Geen instemmingsaanvraag terwijl dat wel moest
• Wel aanvraag, maar toch invoeren ondanks een weigering of zonder het traject af te ronden
• Instemming vragen voor een deel terwijl de feitelijke regeling breder is

Hoe eerder je als OR het gesprek en de formele stappen start, hoe groter de kans dat je de invoering kunt stoppen of corrigeren voordat het een voldongen feit wordt.

Welke stappen kan de OR nemen als de werkgever toch doorzet?

Als de werkgever doorzet zonder vereiste WOR-instemming, kan de OR direct schriftelijk aangeven dat het om een instemmingsplichtig besluit gaat en dat invoering niet akkoord is. Daarna kan de OR escaleren via formele routes, zoals het inroepen van nietigheid of het starten van een procedure om het besluit te laten vernietigen, afhankelijk van de juridische grondslag.

1. Leg het standpunt vast en stuur een brief of mail waarin je motiveert waarom artikel 27 WOR van toepassing is
2. Vraag om opschorting van implementatie totdat instemming is verkregen of het geschil is opgelost
3. Onderbouw inhoudelijk met risico’s voor medewerkers, uitvoerbaarheid, privacy, arbo, of inconsistentie met bestaand beleid
4. Gebruik overlegmomenten slim en vraag om alle relevante stukken, inclusief impactanalyse en conceptteksten van de regeling
5. Schakel tijdig expertise in als de werkgever blijft volhouden dat instemming niet nodig is

Praktisch gezien werkt een combinatie vaak het best: stevig op procedure, scherp op inhoud, en duidelijk over het gewenste alternatief. Daarmee maak je ondernemingsraadrechten concreet en voorkom je dat het debat blijft hangen in meningen.

Hoe voorkom je omzeiling van het instemmingsrecht in de praktijk?

Om omzeilen instemmingsrecht te voorkomen, moet de OR vroegtijdig zicht krijgen op voorgenomen veranderingen en vooraf afspraken maken over proces en informatie. Als je als OR structureel aan de voorkant betrokken bent, wordt het lastiger om instemmingsplichtige regelingen als voldongen feit te presenteren en kun je WOR-instemming op tijd claimen.

• Maak procesafspraken over wanneer instemmingsverzoeken worden aangekondigd en welke documenten je minimaal ontvangt
• Werk met een instemmingscheck bij elk HR-, IT-, arbo- of privacytraject: raakt dit aan artikel 27 WOR
• Let op sluipende beleidsvorming zoals pilots die stilzwijgend permanent worden
• Bewaar continuïteit met een dossierstructuur en overdracht, zodat wisselingen in de OR geen kennisverlies veroorzaken
• Investeer in scholing zodat meer OR-leden herkennen wanneer een regeling instemmingsplichtig is

Daarbij helpt het om te weten dat OR-leden recht hebben op vijf scholingsdagen per jaar. Door die dagen gericht in te zetten op WOR-kennis, onderhandeling en dossieropbouw, vergroot je de kans dat instemmingsrecht OR in 2026 ook echt effectief wordt benut.

Hoe helpt TRAINIAC met het instemmingsrecht van de OR?

Wij helpen OR’en om instemmingsrecht OR praktisch en juridisch scherp toe te passen, zodat WOR-instemming niet verzandt in discussie over definities of timing. Dat doen wij met maatwerk en open inschrijving, gericht op herkenning van instemmingsplichtige onderwerpen, sterke besluitvorming in de OR en een aanpak die omzeilen instemmingsrecht voorkomt.

• Training WOR en instemming met focus op artikel 27, afbakening, en het opbouwen van een stevig instemmingsdossier via OR trainingen
• Begeleiding bij lopende instemmingstrajecten zoals privacy, roosters, verzuim, pensioen of reorganisatiegerelateerde regelingen via advies en begeleiding
• Praktische oefening met overleg, onderhandeling en het formuleren van voorwaarden, zodat je sneller tot werkbare afspraken komt

Wil je toetsen of een voorgenomen maatregel instemmingsplichtig is, of wil je sterker staan bij een mogelijk nietig besluit WOR? Neem dan contact op via onze contactpagina.