Wat valt niet onder het instemmingsrecht van de OR?

Niet alles valt onder het instemmingsrecht OR. Onderwerpen die niet gaan over een regeling op het gebied van personeel, arbeid of organisatie zoals bedoeld in artikel 27 WOR, of die al volledig in een cao of wet zijn vastgelegd, vereisen meestal geen instemming van de ondernemingsraad.

In de praktijk ontstaat verwarring omdat veel besluiten wél impact hebben op medewerkers, maar juridisch niet altijd onder het WOR instemmingsrecht vallen. Dan kan een onderwerp bijvoorbeeld onder het adviesrecht vallen, of alleen om informatie en overleg vragen.

Hieronder staan de belangrijkste vragen die OR-leden stellen over onderwerpen zonder instemming OR, het verschil tussen adviesrecht vs instemmingsrecht en wat je kunt doen als instemming niet nodig is.

Wat is het instemmingsrecht van de OR volgens de WOR?

Het instemmingsrecht is het recht van de OR om ja of nee te zeggen tegen bepaalde voorgenomen besluiten over regelingen die direct gaan over personeel en arbeidsomstandigheden. Dit recht staat in artikel 27 WOR en geldt vooral voor onderwerpen zoals werktijden, verzuim, arbo en beoordelingssystemen, voor zover het om een regeling gaat.

Belangrijk is het woord regeling. Het gaat meestal niet om een eenmalige managementbeslissing, maar om afspraken die structureel gelden voor (groepen) werknemers. Denk aan een nieuw thuiswerkbeleid, een aangepaste verlofregeling of een wijziging in een verzuimprotocol.

Als de bestuurder een instemmingsplichtig besluit toch doorzet zonder instemming, kan de OR dat besluit laten toetsen. In veel situaties is het daarom slim om vroeg te verduidelijken of een voorstel onder het instemmingsrecht valt, zodat je het juiste WOR-spoor kiest.

Welke onderwerpen vallen juist niet onder het instemmingsrecht van de OR?

Onderwerpen zonder instemming OR zijn besluiten die niet onder artikel 27 WOR vallen, bijvoorbeeld omdat het geen personele regeling is, omdat het onderwerp al volledig via cao of wet is geregeld, of omdat het gaat om een strategisch of organisatorisch besluit dat eerder onder het adviesrecht kan vallen. De impact op medewerkers alleen maakt iets nog niet instemmingsplichtig.

Veelvoorkomende categorieën die vaak niet onder het instemmingsrecht vallen:

• Strategische koers en bedrijfsvoering, zoals marktstrategie, investeringskeuzes of productportfolio, tenzij er een concrete personele regeling aan vastzit.
• Organisatiestructuur op hoofdlijnen, zoals herinrichting van afdelingen of centralisatie, waarbij het eerder kan gaan om adviesrecht dan instemming.
• Individuele personeelsbesluiten, zoals een individuele beoordeling, promotie of disciplinaire maatregel, zolang er geen wijziging is van het onderliggende systeem of de regeling.
• Besluiten die al uitputtend in cao of wet zijn vastgelegd, waardoor er geen eigen beleidsruimte meer is om een regeling vast te stellen of te wijzigen.
• Financiële en commerciële besluiten zoals prijsbeleid of contractkeuzes, behalve wanneer ze direct leiden tot een instemmingsplichtige regeling (bijvoorbeeld een nieuw belonings- of werktijdensysteem).

Let op: een onderwerp kan deels instemmingsplichtig zijn. Een reorganisatie als besluit kan adviesrechtelijk zijn, terwijl de bijbehorende nieuwe werktijdenregeling of thuiswerkregeling wél onder het instemmingsrecht kan vallen. Splits het voorstel daarom in onderdelen en label per onderdeel het juiste recht.

Wat is het verschil tussen instemmingsrecht en adviesrecht?

Het kernverschil bij adviesrecht vs instemmingsrecht is de mate van invloed. Bij instemmingsrecht kan de OR een regeling tegenhouden als er geen instemming is, terwijl bij adviesrecht de OR advies geeft over een voorgenomen besluit en de bestuurder daarvan gemotiveerd kan afwijken. Instemmingsrecht staat in artikel 27 WOR, adviesrecht in artikel 25 WOR.

In de praktijk helpt deze vuistregel:

• Instemmingsrecht: gaat over personele regelingen die het dagelijks werken structureel sturen, zoals arbo, verzuim, werktijden, beoordelings- en beloningssystemen (voor zover het een regeling betreft).
• Adviesrecht: gaat over grote organisatiebesluiten met impact op de onderneming, zoals reorganisaties, belangrijke investeringen, inkrimping of uitbreiding van activiteiten.

Twijfel je of iets instemming of advies is, kijk dan naar de vraag: gaat dit voorstel primair over hoe mensen werken onder een regeling, of over wat de organisatie gaat doen en hoe zij is ingericht? En controleer of het voorstel beleidsruimte bevat of al vastligt in cao of wet.

Wat kan de OR doen als een onderwerp geen instemming vereist?

Als een onderwerp geen instemming vereist, kan de OR nog steeds invloed uitoefenen via overleg, informatieverzoeken, initiatiefrecht en door het juiste WOR-traject te kiezen, zoals adviesrecht. Ook zonder instemmingsrecht OR kan de OR sturen op kwaliteit, uitvoerbaarheid en draagvlak door scherpe vragen te stellen en alternatieven aan te dragen.

Concrete acties die vaak werken:

• Vraag om onderbouwing en scenario’s: welke doelen, risico’s en alternatieven zijn afgewogen, en wat betekent dit voor werkdruk, inzetbaarheid en cultuur?
• Check of er toch een regeling in zit: een strategisch besluit kan een instemmingsplichtige uitwerking bevatten, zoals een nieuw roostersysteem of aangepast verzuimbeleid.
• Gebruik het initiatiefrecht: kom met een eigen voorstel voor randvoorwaarden, evaluatiemomenten of een pilot met duidelijke criteria.
• Maak procesafspraken: spreek af wanneer de OR wordt betrokken, welke informatie minimaal nodig is en hoe tijdig besluitvorming plaatsvindt, zodat late betrokkenheid afneemt.
• Leg vast wat is besproken: werk met heldere notulen en besluitenlijsten, zodat opvolging en kennisretentie bij wisselingen in de OR beter geborgd blijft.

Ook praktisch: reserveer tijd. OR-werk komt bovenop je reguliere functie, maar het helpt om dossiers te verdelen, een vaste WOR-check in te bouwen en per onderwerp expliciet te bepalen of het gaat om instemming, advies of overleg.

Hoe helpt TRAINIAC met instemmingsrecht van de OR?

Wij helpen OR-leden om het WOR instemmingsrecht in 2026 scherp toe te passen: wanneer valt iets onder artikel 27 WOR, welke onderwerpen zijn onderwerpen zonder instemming OR, en hoe vergroot je toch je invloed met het juiste gesprek en het juiste WOR-spoor. Dat doen we praktisch en op maat, zodat je het direct kunt gebruiken in lopende dossiers.

• Maatwerk OR trainingen waarin jullie eigen casussen centraal staan, inclusief het afpellen van besluiten in instemming, advies en overleg via OR trainingen.
• Advies en begeleiding bij instemmingsverzoeken en complexe trajecten, met juridische toetsing en procesregie via advies en begeleiding.
• Praktische borging van kennis met formats, checklists en afspraken, zodat wisselingen in de OR minder kennisverlies opleveren.
• Scholingsplanning die aansluit op jullie agenda en werkdruk, met de reminder dat OR-leden recht hebben op vijf scholingsdagen per jaar.

Wil je laten toetsen of een concreet voorstel instemmingsplichtig is, of wil je jullie aanpak rond instemming en advies structureel versterken? Neem dan contact op via onze contactpagina.