Wat zijn de gevolgen als je geen OR opricht terwijl het verplicht is?

Het niet oprichten van een ondernemingsraad (OR) terwijl dit wettelijk verplicht is, kan verstrekkende gevolgen hebben voor een organisatie. Bedrijven met 50 of meer werknemers zijn volgens de Wet op de Ondernemingsraden (WOR) verplicht een OR in te stellen. Wanneer een organisatie deze verplichting negeert, riskeert zij juridische sancties en gerechtelijke procedures. Daarnaast mist de organisatie belangrijke voordelen zoals verbeterde medezeggenschap, hogere werknemerstevredenheid en -betrokkenheid en waardevolle input voor organisatieverbetering. In dit artikel bespreken we de wettelijke vereisten, mogelijke sancties en praktische stappen om alsnog een OR op te richten.

Wanneer is een ondernemingsraad wettelijk verplicht?

Een ondernemingsraad is wettelijk verplicht voor elke organisatie die regelmatig 50 of meer personen in dienst heeft. Deze verplichting is vastgelegd in artikel 2 van de Wet op de Ondernemingsraden (WOR). Het gaat hierbij om het aantal werkzame personen dat regelmatig in de onderneming werkzaam is, niet om tijdelijke pieken in personeelsbezetting.

De definitie van ‘werkzame personen’ omvat:

• Werknemers met een vast of tijdelijk contract
• Uitzendkrachten die tenminste 15 maanden in de organisatie werkzaam zijn

Bestuurders worden niet meegeteld. De verplichting geldt voor commerciële bedrijven, non-profitorganisaties en overheidsinstanties. Voor organisaties met 10-49 werknemers kan een personeelsvertegenwoordiging (PVT) verplicht worden wanneer de meerderheid van werknemers hierom verzoekt. 

Let op: In meerdere cao’s staat opgenomen dat een ondernemingsraad verplicht is om in te stellen bij minder dan 50 personen in dienst. Is er een cao van toepassing? Kijk dan even vanaf hoeveel werknemers jouw organisatie een ondernemingsraad moet instellen.

Welke juridische sancties kun je verwachten zonder verplichte OR?

Wanneer een organisatie geen OR opricht terwijl dit wettelijk verplicht is, kunnen verschillende juridische sancties volgen. De wet kent geen directe boetebepalingen, maar er zijn andere effectieve handhavingsmechanismen.

De kantonrechter kan worden ingeschakeld door belanghebbenden (werknemers of vakbonden) om naleving van de WOR af te dwingen. Dit komt met enige regelmaat voor. De rechter kan de werkgever verplichten binnen een bepaalde termijn alsnog een OR in te stellen. Bij niet-naleving kunnen dwangsommen worden opgelegd.

Wie kan een bedrijf aanspreken op het ontbreken van een OR?

Verschillende belanghebbenden kunnen actie ondernemen wanneer een organisatie geen ondernemingsraad instelt terwijl dit wettelijk verplicht is.

• Werknemers kunnen de werkgever formeel verzoeken om een OR in te stellen. Dit verzoek kan individueel of collectief worden ingediend.
• Vakbonden kunnen namens werknemers optreden en beschikken over juridische expertise. Zij kunnen de werkgever formeel aanschrijven en bij geen gehoor verdere juridische stappen ondernemen.

Als laatste redmiddel kan de kantonrechter worden ingeschakeld. Belanghebbenden kunnen een verzoekschrift indienen. De kantonrechter kan:

• De werkgever verplichten binnen een bepaalde termijn een OR in te stellen
• Dwangsommen opleggen bij niet-naleving
• Voorzieningen treffen om het OR-verkiezingsproces te faciliteren

Hoe kun je alsnog een ondernemingsraad oprichten?

Als je als organisatie in gebreke bent gebleven met het oprichten van een ondernemingsraad, is het verstandig om dit zo snel mogelijk te herstellen. Het alsnog instellen van een OR laat zien dat je medezeggenschap serieus neemt en kan juridische procedures voorkomen.

Het oprichten van een ondernemingsraad is meer dan het invullen van een formaliteit. Het vraagt om inzicht in wet- en regelgeving, communicatie, samenwerking én vertrouwen. TRAINIAC helpt deze stap goed en professioneel te zetten. Wij begeleiden organisaties bij het opzetten van een OR – van de eerste verkenning tot de daadwerkelijke verkiezingen en de eerste vergaderingen.

Onze aanpak is praktisch, persoonlijk en gericht op resultaat. Of het nu gaat om het informeren van het personeel, het opstellen van een reglement, het organiseren van verkiezingen of het trainen van de OR-leden in hun nieuwe rol: wij bieden maatwerk.

Kijk hier voor meer informatie over het oprichten van een ondernemingsraad 

TRAINIAC helpt bij effectieve medezeggenschap

TRAINIAC ondersteunt organisaties bij het opzetten en verbeteren van medezeggenschap. Onze ervaren trainers met stevige praktijkachtergrond bieden maatwerk trainingen die direct toepasbaar zijn in jouw organisatie. We richten ons op duurzame ontwikkeling door interactieve sessies waarin OR-leden en management leren door doen.

Of je nu een nieuwe OR wilt oprichten of een bestaande raad wilt professionaliseren, wij bieden praktische ondersteuning afgestemd op jouw specifieke context en uitdagingen. Onze persoonlijke aanpak zorgt voor resultaatgericht werken met zichtbare ontwikkeling.

Wil je weten hoe wij jouw organisatie kunnen helpen bij effectieve medezeggenschap? Neem vrijblijvend contact op voor een kennismakingsgesprek waarin we samen verkennen wat de beste aanpak is voor jouw situatie.