Wanneer mag de werkgever de OR passeren?
Een werkgever mag de ondernemingsraad (OR) alleen in specifieke uitzonderingssituaties passeren. Volgens de Wet op de Ondernemingsraden (WOR) heeft de OR advies- en instemmingsrechten die de werkgever moet respecteren. Toch zijn er omstandigheden waarin een werkgever wettelijk mag afwijken van deze verplichting. Dit artikel behandelt wanneer dit is toegestaan, wat de gevolgen zijn van onterecht passeren, en hoe de OR kan voorkomen dat zij buiten spel wordt gezet bij belangrijke besluiten.
Wanneer mag een werkgever de OR wettelijk passeren?
Een werkgever mag de OR wettelijk passeren in een beperkt aantal situaties:
Noodsituaties waarbij direct handelen noodzakelijk is om ernstige schade voor de onderneming te voorkomen. De werkgever moet aantonen dat het om een acute situatie ging waarbij raadpleging van de OR redelijkerwijs niet mogelijk was.
Besluiten die al in een cao zijn geregeld. Het instemmingsrecht van de OR is dan vervangen door afspraken die vakbonden namens werknemers hebben gemaakt.
Besluiten die voortkomen uit wettelijke verplichtingen waarbij de werkgever geen beleidsvrijheid heeft. Bij verplichte wetswijzigingen vervalt het instemmingsrecht voor die specifieke aspecten.
Zelfs in deze uitzonderingssituaties moet de werkgever de OR zo snel mogelijk informeren over de genomen besluiten en de redenen waarom de normale procedure niet is gevolgd.
Wat zijn de gevolgen als een werkgever de OR onterecht passeert?
Onterecht passeren van de OR heeft verstrekkende juridische consequenties:
Nietigheid van besluiten: Besluiten zonder vereiste instemming zijn nietig. De OR kan binnen één maand schriftelijk beroep doen op deze nietigheid.
Juridische procedures: De OR kan naar de kantonrechter voor vernietiging van het besluit. Bij adviesplichtige besluiten kan binnen één maand beroep worden ingesteld bij de Ondernemingskamer.
Dwangsommen: De rechter kan de werkgever verplichten het besluit terug te draaien of dwangsommen opleggen bij weigering.
Verstoorde verhoudingen: Passeren leidt tot verminderd vertrouwen en negatieve effecten op de medezeggenschap.
Hoe voorkomt de OR dat zij gepasseerd wordt?
Een proactieve OR kan verschillende strategieën inzetten:
Kennis van rechten: Zorg dat alle OR-leden de WOR goed kennen en weten welke besluiten advies- of instemmingsplichtig zijn.
Proactieve communicatie: Onderhoud regelmatig contact met bestuurder en HR, ook buiten formele overlegvergaderingen.
Jaarplanning: Maak samen een planning waarin belangrijke besluitvormingsmomenten zijn opgenomen.
Vroegtijdige betrokkenheid: Vraag om betrokkenheid in de voorbereidende fase van besluitvorming voor meer invloed.
Netwerk opbouwen: Bouw contacten binnen verschillende afdelingen om signalen vroeg op te vangen.
Voor effectieve medezeggenschap kunnen OR-leden specifieke OR-trainingen volgen om hun kennis en vaardigheden te versterken. Bij complexe situaties kan de OR advies en begeleiding inschakelen.
Hoe kan TRAINIAC jouw OR ondersteunen?
TRAINIAC helpt OR-leden hun rol effectief uit te voeren met praktische trainingen die direct toepasbaar zijn in de dagelijkse praktijk. Onze ervaren trainers hebben een stevige praktijkachtergrond en begrijpen de uitdagingen waarmee OR-leden te maken krijgen.
We bieden maatwerk per organisatie en team, zodat de training perfect aansluit bij jouw specifieke context en uitdagingen. Door leren door doen en interactieve sessies zorgen we voor duurzame ontwikkeling die verder gaat dan een eenmalige impuls.
Of het nu gaat om basiskennis van de WOR, omgaan met complexe reorganisaties, of het versterken van je onderhandelingsvaardigheden – wij zorgen voor resultaatgericht werken met duidelijke doelen en zichtbare ontwikkeling. Neem vrijblijvend contact op voor een kennismakingsgesprek waarin we samen verkennen hoe we jouw OR kunnen versterken.
Veelgestelde vragen
Hoe kan een OR het beste reageren als zij onverwacht gepasseerd wordt?
Reageer snel maar weloverwogen. Vraag om opheldering over de redenen en documenteer alle communicatie. Beoordeel of er sprake is van een legitieme uitzonderingssituatie. Zo niet, wijs de bestuurder schriftelijk op de nietigheid van het besluit of bereid een beroep voor bij de Ondernemingskamer.
Wat als de werkgever claimt dat er sprake is van een noodsituatie?
De bewijslast ligt bij de werkgever om aan te tonen dat er werkelijk sprake was van een acute noodsituatie. Vraag om concrete bewijzen waarom direct handelen noodzakelijk was. Als je niet overtuigd bent, kun je alsnog een beroep doen op nietigheid.
Welke stappen kan de OR nemen om haar positie te versterken bij een reorganisatie?
Schakel tijdig externe deskundigheid in, maak gebruik van scholingsrecht, zorg voor duidelijke communicatie naar de achterban en vraag om regelmatige voortgangsupdates. Overweeg een voorlopig advies uit te brengen met voorwaarden.
Kan een OR ook achteraf nog instemming geven aan een uitgevoerd besluit?
Ja, dit wordt 'bekrachtiging' genoemd. De OR heft hiermee de nietigheid van het besluit op. Dit kan pragmatisch zijn als terugdraaien meer nadelen heeft, maar leg vast dat dit een uitzondering is en geen precedent schept.