Mag een leidinggevende in de OR zitten?

Een leidinggevende mag in principe lid zijn van de ondernemingsraad (OR), tenzij deze persoon volgens de Wet op de Ondernemingsraden (WOR) wordt aangemerkt als ‘bestuurder’. De wet maakt hierbij een belangrijk onderscheid tussen verschillende leidinggevende niveaus. Leidinggevenden op operationeel niveau kunnen wel OR-lid worden, terwijl leidinggevenden die eindverantwoordelijk zijn voor de organisatie uitgesloten zijn. Dit zorgt voor een goede balans tussen representatie van alle medewerkers en het voorkomen van belangenverstrengeling binnen de medezeggenschap.

Mag een leidinggevende wettelijk gezien in de OR zitten?

Ja, een leidinggevende mag wettelijk gezien in de OR zitten, mits deze persoon niet wordt aangemerkt als ‘bestuurder’ volgens artikel 1 van de Wet op de Ondernemingsraden (WOR). De wet definieert een bestuurder als “degene die alleen dan wel samen met anderen in een onderneming rechtstreeks de hoogste zeggenschap uitoefent bij de leiding van de arbeid.”

De WOR maakt dus een essentieel onderscheid tussen leidinggevenden en bestuurders:

• Teamleiders en afdelingshoofden kunnen OR-lid worden
• Managers die niet deel uitmaken van het hoogste leidinggevende orgaan kunnen OR-lid worden
• Directieleden en CEO’s zijn wel uitgesloten van OR-lidmaatschap

Welke risico’s brengt een leidinggevende in de OR met zich mee?

Hoewel het wettelijk is toegestaan, brengt OR-lidmaatschap van leidinggevenden verschillende risico’s met zich mee:

Belangenverstrengeling is het grootste risico. Leidinggevenden kunnen in een loyaliteitsconflict terechtkomen tussen het belang van hun team en het bredere werknemersbelang. Dit leidt tot:

• Terughoudendheid bij het kritisch bevragen van directiebesluiten
• Verminderd vertrouwen van collega’s in de onafhankelijkheid van de OR
• Ongemakkelijke situaties tijdens OR-vergaderingen

Machtsonevenwicht binnen de OR ontstaat doordat leidinggevenden vaak meer ervaring hebben met vergaderen en beschikken over meer informatie. Dit kan leiden tot dominantie in discussies en intimidatie van andere OR-leden.

Vertrouwelijkheidskwesties vormen een derde risico. Voor leidinggevenden is het extra moeilijk om vertrouwelijke OR-informatie niet te delen met hun eigen team en de verschillende rollen gescheiden te houden.

Wat gebeurt er bij promotie tijdens het OR-lidmaatschap?

Wanneer een OR-lid tijdens de zittingstermijn promotie maakt naar een leidinggevende functie, hangt de te volgen procedure af van het type functie:

Promotie naar bestuurdersfunctie:

• Het OR-lidmaatschap moet onmiddellijk worden beëindigd
• De vrijgekomen plaats wordt ingenomen door de eerstvolgende kandidaat op de kieslijst

Promotie naar andere leidinggevende functie:

• Het OR-lidmaatschap mag worden voortgezet
• Het is raadzaam om de nieuwe situatie te bespreken binnen de OR
• Het OR-reglement kan aanvullende bepalingen bevatten

In de praktijk kiezen sommige OR-leden ervoor om vrijwillig af te treden na promotie, zelfs als dit wettelijk niet vereist is, om elke schijn van belangenverstrengeling te voorkomen.

Hoe zorgt je voor effectieve samenwerking tussen OR en leidinggevenden?

Een effectieve samenwerking tussen OR en leidinggevenden vereist bewuste aandacht voor rolscheiding en professionaliteit:

Investeer in duidelijke rolafbakening:

• Expliciete vermelding van rollen tijdens vergaderingen
• Heldere afspraken over communicatie naar de achterban
• Transparantie over potentiële belangenconflicten

Versterk de professionaliteit van de OR door middel van OR-trainingen die helpen om communicatievaardigheden te verbeteren en strategisch te denken vanuit medezeggenschapsperspectief.

Voor complexe situaties kan externe advies & begeleiding voor ondernemingsraad waardevol zijn bij het vinden van een werkbare balans tussen verschillende belangen en rollen.

Hoe kan TRAINIAC je OR ondersteunen bij deze uitdagingen?

TRAINIAC helpt ondernemingsraden om professioneel en effectief te functioneren, ook in complexe situaties met leidinggevenden in de OR. Onze ervaren trainers met stevige praktijkachtergrond bieden maatwerk trainingen die direct toepasbaar zijn in jouw specifieke situatie.

We ondersteunen je OR met praktische trainingen over rolscheiding, belangenafweging en effectieve communicatie tussen verschillende organisatielagen. Door onze persoonlijke aanpak en focus op leren door doen, ontwikkelen OR-leden vaardigheden die direct werken in de praktijk.

Daarnaast bieden we begeleiding bij het opstellen van werkafspraken en gedragscodes voor OR’en met leidinggevenden. Onze resultaatgerichte aanpak zorgt voor duurzame ontwikkeling en een sterkere medezeggenschap.

Wil je weten hoe we jouw OR kunnen helpen bij deze uitdagingen? Neem vrijblijvend contact op voor een kennismakingsgesprek waarin we samen verkennen wat er mogelijk is.