Is een ondernemingsraad verplicht?
Een ondernemingsraad (OR) is verplicht voor alle bedrijven in Nederland met 50 of meer werknemers. Dit is wettelijk vastgelegd in de Wet op de Ondernemingsraden (WOR). Als jullie organisatie deze grens bereikt, moet er binnen een redelijke termijn een OR worden ingesteld. De verplichting geldt ongeacht de sector of bedrijfsvorm, al zijn er enkele specifieke uitzonderingen. Het niet naleven van deze verplichting kan juridische gevolgen hebben en belangrijke bedrijfsbeslissingen bemoeilijken.
Wanneer is een ondernemingsraad verplicht?
De wettelijke verplichting voor een ondernemingsraad ontstaat zodra jullie bedrijf 50 of meer werknemers telt. Deze grens is vastgelegd in artikel 2 van de Wet op de Ondernemingsraden. Het gaat hierbij om het gemiddelde aantal werknemers over een periode van drie maanden.
Bij het tellen van werknemers gelden specifieke regels. Parttime medewerkers tellen volledig mee, ongeacht het aantal uren. Ook tijdelijke krachten worden meegeteld als ze langer dan 24 maanden bij jullie bedrijf werken. Uitzendkrachten tellen mee wanneer ze langer dan twee jaar via hetzelfde uitzendbureau bij jullie organisatie werkzaam zijn.
De berekening gebeurt op ondernemingsniveau, niet per vestiging. Stagiaires, vrijwilligers en zzp’ers tellen niet mee voor de OR-plicht.
Welke uitzonderingen bestaan er op de OR-plicht?
Niet alle organisaties met 50 of meer werknemers zijn verplicht een OR in te stellen. De belangrijkste uitzondering geldt voor internationale organisaties die onder een buitenlands rechtsstelsel vallen. Deze bedrijven kunnen eigen medezeggenschapsregelingen hebben die afwijken van de Nederlandse wetgeving.
Religieuze en levensbeschouwelijke organisaties vormen een andere categorie met uitzonderingen. Ook onderwijsinstellingen hebben vaak eigen medezeggenschapsstructuren via de Wet medezeggenschap op scholen, waardoor de reguliere OR-plicht niet geldt.
Bedrijven kunnen onder bepaalde voorwaarden ontheffing aanvragen bij de bedrijfscommissie van de SER. Dit kan bijvoorbeeld als er al een goed functionerende alternatieve vorm van medezeggenschap bestaat.
Hoe stel je een ondernemingsraad in?
Het oprichten van een OR begint meestal met een initiatief van werknemers, vakbonden of de ondernemer zelf. De eerste stap is het informeren van alle werknemers over het voornemen een OR op te richten. Vervolgens wordt een voorbereidingscommissie gevormd die het verkiezingsproces organiseert.
Het verkiezingsproces bestaat uit verschillende fasen:
- Opstellen van een verkiezingsreglement
- Vaststellen van de verkiezingsdatum (minimaal 13 weken voorbereidingstijd)
- Kandidaatstelling door werknemers
- Verkiezingen met geheime stemming
- Installatie van de gekozen OR-leden
De totale doorlooptijd vanaf het eerste initiatief tot een volledig functionerende OR bedraagt meestal vier tot zes maanden.
Wat zijn de gevolgen van het niet instellen van een verplichte OR?
Het niet instellen van een verplichte OR kan verstrekkende gevolgen hebben voor jullie organisatie. Werknemers of vakbonden kunnen via de kantonrechter afdwingen dat er alsnog een OR wordt ingesteld. De rechter kan hierbij dwangsommen opleggen die oplopen tot duizenden euro’s per dag.
Belangrijker nog zijn de praktische consequenties voor jullie medezeggenschap. Zonder OR kan de directie bepaalde bedrijfsbeslissingen niet rechtsgeldig nemen. Besluiten over reorganisaties, fusies, belangrijke investeringen of wijzigingen in arbeidsvoorwaarden kunnen aanvechtbaar zijn. Dit creëert juridische onzekerheid en kan leiden tot vertraging van belangrijke bedrijfsprocessen.
Werknemers die benadeeld worden door beslissingen waarbij ten onrechte geen OR is betrokken, kunnen schadevergoeding eisen. Ook kunnen zij de nietigheid van bepaalde besluiten inroepen.
Hoe kan TRAINIAC helpen bij jullie OR-traject?
Wij ondersteunen organisaties bij elke fase van het OR-traject, van de eerste oprichting tot het versterken van bestaande ondernemingsraden. Onze aanpak is praktisch en resultaatgericht, waarbij we ons aanpassen aan jullie specifieke situatie en behoeften.
Voor startende ondernemingsraden bieden we ondernemingsraad trainingen die nieuwe OR-leden snel wegwijs maken in hun rol en verantwoordelijkheden. We behandelen de juridische basis, maar vooral ook de praktische vaardigheden die nodig zijn voor effectieve medezeggenschap. Denk aan onderhandelen, financiële kennis en strategisch adviseren.
Naast trainingen bieden we ook advies en begeleiding voor het complete implementatieproces. We helpen HR-afdelingen en bestuurders bij het creëren van draagvlak, het opzetten van verkiezingen en het ontwikkelen van een constructieve overlegcultuur.
Onze ervaren trainers hebben een stevige praktijkachtergrond en bieden maatwerk per organisatie. We geloven in leren door doen en zorgen voor duurzame ontwikkeling van jullie OR. Wil je weten hoe we jullie kunnen ondersteunen? Neem vrijblijvend contact op voor een kennismakingsgesprek.