Hoge brandstofprijzen: wat kan de OR doen?
Het zal niemand ontgaan zijn, de brandstofprijzen zijn de afgelopen periode flink gestegen.
Voor veel werknemers betekent dit dat de kosten voor woon-werkverkeer aanzienlijk toenemen. Zeker voor medewerkers die afhankelijk zijn van de auto, kan dit flink oplopen. Voor ondernemingsraden is dit dan ook een actueel onderwerp dat in veel organisaties nogal leeft, maar wat kun je ermee?
De rol van de OR
Het eerste waarnaar gekeken wordt is de hoogte van de reiskostenvergoeding. Wanneer dit gewijzigd wordt is het niet advies- of instemmingsplichtig. Dat betekent echter niet dat de OR geen rol heeft. De belangrijkste invloed van de OR ligt in het overleg met de bestuurder. Daar mag de OR onderwerpen agenderen, helemaal omdat arbeidsvoorwaarden onder de zorgplicht (artikel 28) vallen. De stijgende brandstofprijzen en de gevolgen daarvan voor werknemers zijn daarmee een logisch en relevant agendapunt voor de overlegvergadering. Bespreek tijdens de overlegvergadering vooral de impact die het heeft op medewerkers en de mogelijkheden die de organisatie heeft om de impact te verzachten.
Initiatiefrecht van de OR
Naast het agenderen van het onderwerp, heeft de OR ook de mogelijkheid om zelf met voorstellen te komen door middel van het initiatiefrecht. De OR kan bijvoorbeeld een initiatiefvoorstel doen voor:
- Het verhogen van de reiskostenvergoeding
- Aantrekkelijker maken van alternatief vervoer
- Uitbreiden van thuiswerkmogelijkheden
De bestuurder is verplicht om op een dergelijk voorstel schriftelijk te reageren. Dit maakt het initiatiefrecht een krachtig middel om het onderwerp concreet op de agenda te krijgen en de daadkracht van de OR te tonen richting achterban.
Fiscale kaders bij verhoging reiskostenvergoeding
Het verhogen van de reiskostenvergoeding klinkt eenvoudig, maar kent duidelijke fiscale kaders. Het is belangrijk dat de OR zich hiervan bewust is bij het bespreken van mogelijke oplossingen. Er zijn twee opties voor het verhogen van de reiskostenvergoeding:
- Werkkostenregeling (WKR)
De belastingvrije vergoeding voor woon-werkverkeer bedraagt €0,23 per kilometer. Vergoedingen daarboven vallen niet onder de gerichte vrijstelling en moeten worden ondergebracht in de vrije ruimte van de werkkostenregeling. In 2026 wordt de vrije ruimte bepaald door de volgende berekening: 2% van de totale loonsom tot € 400.000 plus 1,18% voor het gedeelte van de loonsom boven € 400.000.
Als deze vrije ruimte wordt overschreden, betaalt de werkgever over het meerdere een eindheffing van 80%.
- Aanmerken als loon
Een andere mogelijkheid is om de hogere vergoeding als loon aan te merken. In dat geval wordt het feitelijk een loonsverhoging.
Dit brengt extra kosten met zich mee naast de netto verhoging, zoals:
- Loonbelasting en premies
- Hogere werkgeverslasten
- Mogelijke doorwerking naar andere regelingen, zoals pensioen
Deze consequenties maken dat een verhoging van de reiskostenvergoeding niet altijd een eenvoudige of goedkope oplossing is.
Inspiratie voor de ondernemingsraad
De huidige brandstofprijzen laten zien hoe externe ontwikkelingen direct invloed kunnen hebben op medewerkers. Juist op dit soort onderwerpen kan de OR van waarde zijn door het gesprek met de bestuurder aan te gaan en met concrete voorstellen te komen. Maak gebruik van het initiatiefrecht en zorg dat je goed voorbereid het overleg ingaat. Verzamel signalen van medewerkers en verdiep je in de (financiële) kaders.
Zo kan de OR, ook zonder formele beslissingsbevoegdheid, daadwerkelijk invloed uitoefenen op onderwerpen die ertoe doen.
Marloes Kool ~ Senior Trainer & Adviseur Medezeggenschap bij TRAINIAC
TRAINIAC is gespecialiseerd in OR trainingen, advies- en begeleidingstrajecten op maat en verhoogd daarmee de waarde van ondernemingsraden. Benieuwd wat we voor uw OR kunnen betekenen? Neem dan contact met ons op.